Giới hoạch định chính sách tại New Delhi lo ngại bất kỳ động thái “xuống giọng” nào của Washington với Bắc Kinh cũng có thể làm suy giảm vai trò chiến lược của Ấn Độ tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Cuộc gặp cấp cao giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới diễn ra tại Bắc Kinh từ ngày 13/5, với các chủ đề lớn xoay quanh thương mại, Iran, Đài Loan và ổn định khu vực.
Nỗi lo của Ấn Độ không chỉ nằm ở nội dung cụ thể của hội nghị, mà còn ở thông điệp chiến lược mà nó có thể phát đi. Trong hơn 2 thập kỷ qua, các đời chính quyền Mỹ đã từng bước làm sâu sắc quan hệ với Ấn Độ như một đối trọng với ảnh hưởng ngày càng gia tăng của Trung Quốc ở châu Á.
Theo đó, Ấn Độ không chỉ là nền dân chủ lớn nhất thế giới mà còn là một đối tác then chốt trong cấu trúc an ninh khu vực. Nhóm QUAD, gồm Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản và Australia, cũng được định hình như một khuôn khổ hợp tác nhằm thúc đẩy một Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và thịnh vượng.
Tuy nhiên, dưới nhiệm kỳ thứ 2 của ông Trump, cách tiếp cận đó dường như đã thay đổi. Nếu trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump từng góp phần thúc đẩy mạnh hơn chính sách cứng rắn với Trung Quốc và tạo thêm động lực cho QUAD. Còn hiện nay, chính sách đối ngoại của Nhà Trắng bị đánh giá là thiên về giao dịch hơn, ít dựa trên giá trị và liên minh.
Việc ông Trump gần đây thể hiện giọng điệu ôn hoà hơn với ông Tập, trong khi vẫn công khai ca ngợi nhà lãnh đạo Trung Quốc là “một người rất cứng rắn trong đàm phán” và “một nhà lãnh đạo tuyệt vời”, càng khiến New Delhi phải dè chừng.
Nỗi lo ấy càng tăng khi ký ức về cuộc gặp trước giữa hai nhà lãnh đạo tại Busan vẫn còn mới. Khi đó, ông Trump từng nhắc đến ý tưởng Mỹ và Trung Quốc như một “G2”, tức là 2 cường quốc đóng vai trò trung tâm trong việc định hình trật tự toàn cầu.
Với Ấn Độ, cách nhìn như vậy là điều không mấy dễ chịu, bởi nó hàm ý những cường quốc tầm trung có thể bị đẩy ra ngoài lề nếu Washington quyết định coi Bắc Kinh vừa là đối thủ vừa là đối tác đàm phán trung tâm ở châu Á.
Trong mắt nhiều chuyên gia, điều New Delhi lo ngại nhất là khả năng Mỹ và Trung Quốc đạt tới một dạng “đại thỏa thuận” song phương, qua đó hạ nhiệt căng thẳng giữa hai nước nhưng đồng thời làm lu mờ vị trí của Ấn Độ.
Nếu kịch bản đó xảy ra, Ấn Độ sẽ phải chứng minh giá trị chiến lược của mình bằng các kết quả cụ thể hơn trong hợp tác quốc phòng, an ninh hàng hải, khoáng sản quan trọng, năng lượng và sản xuất công nghiệp, thay vì chỉ dựa vào lập luận rằng mình là đối trọng tự nhiên với Trung Quốc.
Hơn nữa, quan hệ Mỹ – Ấn vì thế đã không còn thuận lợi như trước. Năm ngoái, Washington từng cáo buộc New Delhi hưởng lợi từ dầu Nga giá rẻ và áp mức thuế phạt 25% đối với hàng hóa Ấn Độ, trước khi rút lại quyết định này vào đầu tháng 2 năm nay trong khuôn khổ một thỏa thuận thương mại mới. Theo Nhà Trắng, Mỹ đã hạ mức thuế riêng áp lên hàng hóa Ấn Độ xuống 18% từ 25%, đồng thời bỏ mức phụ thu 25% liên quan đến việc mua dầu Nga.
Không chỉ vậy, ông Trump còn công khai gây sức ép với Apple về kế hoạch mở rộng sản xuất iPhone tại Ấn Độ. Reuters từng đưa tin Apple đang đẩy mạnh sản xuất tại Ấn Độ để giảm rủi ro thuế quan từ Trung Quốc, nhưng ông Trump lại muốn hãng này đưa sản xuất về Mỹ hơn là chuyển sang Ấn Độ. Điều này cho thấy khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết” của ông không hẳn là đồng nghĩa với việc ưu tiên Ấn Độ, ngay cả khi Washington vẫn muốn duy trì ảnh hưởng ở khu vực.
Trong khi đó, Ấn Độ và Trung Quốc vẫn mắc kẹt trong mối quan hệ đầy không mấy êm ấm bởi các tranh chấp biên giới kéo dài nhiều thập kỷ. Chính vì vậy, New Delhi theo dõi hội nghị Trump – Tập còn chặt chẽ hơn phần lớn các nước châu Á khác.
Theo CNBC, Reuters
