Thời điểm cách đây một năm, thị trường chứng khoán Việt Nam trải qua giai đoạn sôi động cả về điểm số lẫn thanh khoản. Giá trị khớp lệnh trên HOSE thường đạt 30.000–40.000 tỷ đồng mỗi phiên, thậm chí có những phiên lên tới 50.000–60.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, bức tranh hiện tại đã thay đổi đáng kể khi giá trị khớp lệnh liên tục trong phiên gần nhất chỉ còn khoảng 10.200 tỷ đồng.
Chia sẻ tại Fund Insider của Fmarket, ông Lê Chí Phúc – Tổng Giám đốc SGI Capital cho rằng sự suy yếu của dòng tiền diễn ra trong bối cảnh chu kỳ tăng trưởng tín dụng dài hạn đang tiến đến giai đoạn cuối, trong khi áp lực lãi suất ngày càng lớn từ cả trong nước lẫn quốc tế.
Chu kỳ tín dụng hơn 10 năm tiến đến giai đoạn cuối
Nhìn lại hơn 10 năm qua, ông Phúc cho rằng tín dụng Việt Nam liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn đáng kể so với GDP. Quá trình mở rộng kéo dài đã đưa quy mô tín dụng đến ngưỡng mà SGI Capital nhận định không còn nhiều dư địa để tiếp tục tăng trưởng theo cách trước đây.
“Dư địa nới lỏng tiền tệ của chúng ta gần như đã hết. Với mục tiêu tăng trưởng mạnh, nền kinh tế chắc chắn sẽ phải chấp nhận một mặt bằng lãi suất cao hơn”, ông Phúc nhận định.
Những dấu hiệu của sự thay đổi đã xuất hiện từ cùng kỳ năm trước, khi lãi suất tại các ngân hàng và trên thị trường liên ngân hàng bắt đầu tăng. Sau một năm, tác động của xu hướng này thể hiện ngày càng rõ trên thị trường chứng khoán, đặc biệt qua sự sụt giảm mạnh của thanh khoản.
Tác động của lãi suất không dừng lại ở chứng khoán mà còn lan sang các thị trường tài sản khác. Trong đó, bất động sản cũng đang ghi nhận sự suy giảm tương đối nhanh về cả thanh khoản và giá trên diện rộng. Diễn biến này cho thấy sự thay đổi của môi trường lãi suất đang tác động đồng thời đến nhiều kênh đầu tư trong nền kinh tế.
Đáng chú ý, khi những áp lực hình thành từ chu kỳ tín dụng trong nước chưa hạ nhiệt, môi trường quốc tế lại xuất hiện thêm những yếu tố bất lợi, khiến triển vọng lãi suất trong những tháng cuối năm trở nên khó khăn hơn.
“Làn gió ngược” mới tác động đến dòng tiền vào thị trường
Nếu cuối năm trước, Việt Nam chủ yếu đối mặt với những khó khăn về thanh khoản và lãi suất trong nước, thì hiện tại áp lực còn đến từ xu hướng tăng lãi suất trên phạm vi toàn cầu.
Fed đã tăng lãi suất trở lại trong bối cảnh lạm phát tiếp tục duy trì trên mức mục tiêu 2%. Cùng với đó, nhiều ngân hàng trung ương lớn và các quốc gia trong khu vực cũng đã thực hiện những đợt nâng lãi suất, tạo thêm sức ép lên môi trường tiền tệ quốc tế.
“Gần đây, chúng ta bắt đầu thấy xuất hiện một làn gió ngược rất đáng chú ý, đó là sự tăng lên của lãi suất trên toàn cầu“, ông Phúc nhận định.
Sự thay đổi này khiến bài toán lãi suất trong nước trở nên phức tạp hơn. Trong khi dư địa tiếp tục nới lỏng tiền tệ đã thu hẹp sau chu kỳ tăng trưởng tín dụng kéo dài, xu hướng tăng lãi suất quốc tế lại tạo thêm áp lực từ bên ngoài, khiến kỳ vọng lãi suất sớm ổn định hoặc giảm trở nên mong manh hơn.
Trong bối cảnh đó, lãi suất được chuyên gia SGI Capital xác định là biến số quan trọng nhất đối với thị trường chứng khoán và các thị trường tài sản khác từ nay đến cuối năm. Diễn biến của yếu tố này sẽ phụ thuộc đáng kể vào lạm phát và giá dầu, hai nhân tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định chính sách của các ngân hàng trung ương lớn.
Bên cạnh chính sách tiền tệ, một yếu tố bất định khác là mức thuế quan cuối cùng Mỹ có thể áp dụng đối với Việt Nam. Dù Việt Nam đang chủ động đàm phán, kết quả cuối cùng vẫn khó dự báo và có thể trở thành một biến số đáng chú ý đối với nền kinh tế trong thời gian tới.
Sau một năm chứng kiến thanh khoản suy giảm đáng kể, chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn mà những biến động từ môi trường vĩ mô có ảnh hưởng ngày càng lớn. Khi dư địa nới lỏng tiền tệ trong nước không còn dồi dào như trước, diễn biến lạm phát, giá dầu và chính sách lãi suất toàn cầu sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với triển vọng dòng tiền từ nay đến cuối năm.
Không chỉ chứng khoán, bất động sản cũng chịu tác động trực tiếp từ môi trường lãi suất. Theo ông Phúc, hai thị trường thường có diễn biến tương đồng, trong đó chứng khoán có xu hướng đi trước bất động sản khoảng 6–12 tháng về cả thanh khoản lẫn giá. Diễn biến này từng xuất hiện tại Việt Nam trong chu kỳ 2008–2011 và đang phần nào lặp lại khi chứng khoán suy yếu trước, còn bất động sản bắt đầu bộc lộ rõ áp lực từ đầu năm nay.
