Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hôm 3/8 công khai kêu gọi Fed nâng hạn mức của cơ chế FIMA Repo Facility, chương trình cho phép các ngân hàng trung ương nước ngoài vay USD bằng cách thế chấp trái phiếu kho bạc Mỹ đang nắm giữ.
Chỉ 1 ngày sau phát biểu của ông Bessent, phía Nhật Bản xác nhận sẽ sử dụng công cụ này để huy động USD phục vụ hoạt động can thiệp tỷ giá, thay vì phải bán lượng lớn trái phiếu kho bạc Mỹ như cách truyền thống.
FIMA Repo Facility được Fed thiết lập năm 2020, khi thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ rơi vào tình trạng căng thẳng nghiêm trọng trong giai đoạn đầu đại dịch Covid-19. Khi đó, nhiều doanh nghiệp và ngân hàng ngoài nước Mỹ vay bằng USD nhưng không thể tiếp cận nguồn vốn, buộc các ngân hàng trung ương phải hỗ trợ thanh khoản.
Để tránh việc các quốc gia đồng loạt bán trái phiếu kho bạc Mỹ khiến thị trường càng thêm hỗn loạn, Fed cho phép họ dùng chính số trái phiếu này làm tài sản thế chấp để vay USD tạm thời.
Hiện Nhật Bản dự kiến áp dụng cơ chế trên theo cách hoàn toàn khác. Thay vì bán trái phiếu kho bạc Mỹ để lấy USD rồi mua đồng yên nhằm hỗ trợ tỷ giá, Tokyo sẽ vay USD thông qua FIMA Repo Facility, sau đó bán lượng USD này để mua yên. Cách làm này giúp Nhật Bản bảo vệ đồng nội tệ mà vẫn giữ nguyên danh mục trái phiếu kho bạc Mỹ.
Theo số liệu đến cuối tháng 5, Nhật Bản đang nắm khoảng 1.100 tỷ USD trái phiếu chính phủ Mỹ. Tuy nhiên, mỗi đối tác hiện chỉ được vay tối đa 60 tỷ USD thông qua FIMA Repo Facility. Vì vậy, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đề nghị Fed nâng hạn mức này để Tokyo có thêm “hỏa lực” can thiệp nếu đồng yên tiếp tục suy yếu.
Nếu hạn mức được nâng lên, Nhật Bản có thể nhanh chóng chuyển đổi nhiều hơn lượng trái phiếu đang nắm giữ thành USD mà không cần bán ra thị trường, qua đó giảm áp lực lên thị trường trái phiếu Mỹ.
Đề xuất của Bộ Tài chính Mỹ cũng được xem là phép thử đầu tiên đối với Chủ tịch Fed Kevin Warsh, người mới nhậm chức từ tháng 5.
Việc mở rộng FIMA Repo Facility phải được ít nhất một bộ phận của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) chấp thuận. Trong khi đó, Fed từ chối bình luận về đề xuất này.
Theo thông lệ, Fed chỉ kích hoạt hoặc mở rộng các công cụ đặc biệt khi xuất hiện rủi ro đe dọa sự vận hành của thị trường tài chính hoặc ảnh hưởng đến việc thực thi chính sách tiền tệ. Nhiều chuyên gia cho rằng điều kiện hiện nay chưa đủ để đáp ứng tiêu chí đó.
Derek Tang, chuyên gia của Monetary Policy Analytics, cho rằng việc Bộ trưởng Tài chính Mỹ công khai đưa ra đề xuất thay vì trao đổi nội bộ là điều khá bất thường.
Theo ông, đây có thể là cách gây sức ép lên các thành viên FOMC còn lại nhằm thúc đẩy Fed chấp thuận mở rộng chương trình.
Trên thực tế, Bộ Tài chính Mỹ vẫn có thể tự huy động USD thông qua việc phát hành tín phiếu kho bạc rồi sử dụng Quỹ Bình ổn Hối đoái trị giá khoảng 200 tỷ USD để hỗ trợ Nhật Bản. Tuy nhiên, giải pháp này có quy mô hữu hạn và dễ bị thị trường theo dõi hơn so với việc sử dụng “lá chắn” từ Fed.
Đề xuất mở rộng FIMA Repo Facility được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Mỹ và Nhật Bản lần đầu tiên kể từ năm 1998 phối hợp mua đồng yên nhằm hỗ trợ đồng tiền này phục hồi, sau khi tỷ giá rơi xuống mức thấp nhất trong 40 năm.
Bộ trưởng phụ trách kinh tế Nhật Bản Satsuki Katayama cũng xác nhận Tokyo sẽ sử dụng FIMA Repo Facility để tài trợ cho các đợt can thiệp ngoại hối trong tương lai.
Theo giới phân tích, việc có thêm nguồn USD từ Fed sẽ khiến giới đầu cơ phải cân nhắc kỹ hơn khi đặt cược vào khả năng đồng yên tiếp tục giảm giá.
Điều Washington quan tâm không chỉ là tỷ giá của Nhật mà còn là sự ổn định của thị trường trái phiếu Mỹ.
Nếu Nhật Bản phải bán lượng lớn trái phiếu kho bạc để lấy USD, áp lực bán có thể đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ tăng cao hơn nữa. Hiện lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm đã lên mức cao nhất kể từ năm 2007.
Ngoài ra, đồng yên suy yếu còn làm gia tăng kỳ vọng lạm phát tại Nhật Bản, khiến lợi suất trái phiếu chính phủ nước này tăng mạnh. Lợi suất trái phiếu Nhật kỳ hạn 10 năm đã tăng khoảng 0,75 điểm phần trăm từ đầu năm.
Trong bối cảnh các tổ chức tài chính Nhật là nhóm chủ nợ xuyên biên giới lớn nhất thế giới, lợi suất trong nước tăng lên sẽ khiến dòng vốn có xu hướng rút khỏi trái phiếu Mỹ, Đức hay Anh để quay về thị trường nội địa.
Một câu hỏi khác cũng được đặt ra là ranh giới giữa Fed và Nhà Trắng sẽ nằm ở đâu.
Theo WSJ
