Tuần này, Bộ trưởng Nhà ở Indonesia Maruarar Sirait đã có buổi họp kéo dài 4 giờ tại tư dinh Đại sứ Trung Quốc Wang Lutong ở Jakarta và rời đi với một kế hoạch đầy tham vọng.
Theo đó, Trung Quốc sẽ hỗ trợ Indonesia xây dựng số lượng lớn các khu chung cư, được gọi là “rusun” tại nước này. Phía Trung Quốc sẽ đầu tư vốn, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng và hợp tác với các doanh nghiệp Indonesia để triển khai dự án.
Vì sao Indonesia cần sự hỗ trợ này? Nước này đang đối mặt tình trạng thiếu nhà ở nghiêm trọng. Số liệu của chính phủ cho thấy 9,29 triệu hộ gia đình, tương đương khoảng 12% tổng số hộ, chưa có nhà ở phù hợp. Xây dựng cũng là ngành tạo việc làm quy mô lớn, bởi hoạt động xây dựng nhà ở hỗ trợ 183 ngành khác, từ xi măng đến sản xuất nội thất.
Hai chính phủ đã thành lập một nhóm công tác chung gồm đại diện Bộ Nhà ở Indonesia, Quỹ Nhà ở Nhà nước Tapera và Bộ Nhà ở Trung Quốc. Tổ công tác có nhiệm vụ xác định quỹ đất sử dụng, các quy định cần tuân thủ và công nghệ xây dựng sẽ được nhập khẩu.
Trong đó, vấn đề công nghệ được cho là vẫn chưa được giải quyết. Quan chức hai bên chỉ cho biết công nghệ được lựa chọn phải “phù hợp với điều kiện của Indonesia”, bao gồm các yêu cầu về an toàn, đất đai và môi trường.
Đây là vấn đề quan trọng. Trung Quốc có hai mặt rất khác nhau trong lĩnh vực xây dựng và công nghệ. Một mặt, nước này sản xuất nhiều tấm pin mặt trời, pin lưu trữ, máy bơm nhiệt và xe điện hơn bất kỳ quốc gia nào khác.
Mặt khác, Trung Quốc cũng xây dựng khối lượng lớn các công trình bê tông truyền thống, tiêu tốn rất nhiều năng lượng và gây ô nhiễm đáng kể. Công nghệ xây dựng nào của Trung Quốc được đưa vào Indonesia sẽ phụ thuộc vào những điều khoản được ghi trong thỏa thuận, chứ không phải ngẫu nhiên.
Indonesia từng gặp vấn đề tương tự trong một lĩnh vực khác. Ngành khai thác nickel và sản xuất vật liệu pin của nước này phát triển nhanh nhờ vốn đầu tư Trung Quốc. Tuy nhiên, phần lớn hoạt động sản xuất lại sử dụng điện từ các nhà máy nhiệt điện than được xây dựng riêng để cung cấp năng lượng cho các nhà máy. Lựa chọn này đã khiến Indonesia phải phụ thuộc vào than đá trong nhiều thập kỷ để hỗ trợ một ngành công nghiệp được cho là sạch: sản xuất pin xe điện.
Các tòa nhà có tuổi thọ thậm chí dài hơn nhà máy. Nếu hàng triệu căn nhà mới tiếp tục được xây dựng theo phương thức cũ, phụ thuộc nhiều vào bê tông và sử dụng điện từ hệ thống lưới điện chạy bằng than, Indonesia có thể bị khóa chặt vào mô hình này trong 30-50 năm. Một khi công trình đã hoàn thiện, việc cải tạo để nâng cấp hiệu quả năng lượng thường vừa khó vừa tốn kém.
Có một cách đơn giản để tránh lặp lại sai lầm đó. Khi hai chính phủ xây dựng các quy định cho chương trình nhà ở, Indonesia nên đề nghị một gói công nghệ sạch toàn diện mà Trung Quốc đã có khả năng sản xuất ở quy mô lớn.
Tấm pin mặt trời nên được tích hợp ngay trên mái của các tòa nhà, thay vì lắp bổ sung sau này. Điều này càng cần thiết trong bối cảnh Indonesia đã thu hẹp cơ chế bán lượng điện mặt trời dư thừa trở lại lưới điện vào năm 2024, trong khi tập đoàn điện lực nhà nước vẫn chưa thúc đẩy mạnh điện mặt trời áp mái cho hộ gia đình.
Pin lưu trữ cũng nên trở thành một phần của chương trình. Hệ thống này có thể giúp thang máy, máy bơm nước và hệ thống chiếu sáng tiếp tục hoạt động khi xảy ra mất điện.
Máy bơm nhiệt hoặc điều hòa hiệu suất cao cũng rất quan trọng, bởi nhu cầu làm mát chiếm tỷ trọng lớn trong mức tiêu thụ điện của Indonesia. Các thiết bị hiệu quả hơn có thể giúp giảm đáng kể lượng điện sử dụng.
Xi măng phát thải thấp nên được sử dụng thay cho xi măng truyền thống. Sản xuất xi măng thông thường chiếm tỷ trọng đáng kể trong lượng phát thải gây ô nhiễm toàn cầu, trong khi Trung Quốc đã phát triển các phương pháp sản xuất xi măng có mức phát thải thấp hơn.
Các khu vực đỗ xe cũng nên được thiết kế sẵn không gian và ổ cắm điện để sạc xe máy điện và ô tô điện. Việc tích hợp ngay từ đầu sẽ tiết kiệm chi phí hơn so với bổ sung nhiều năm sau.
Các tòa nhà mới cũng cần sử dụng thiết bị tiết kiệm nước và năng lượng. Những thiết bị này không chỉ giúp giảm hóa đơn điện mà còn giảm áp lực lên hệ thống lưới điện.
Trung Quốc có lý do để đồng ý với những yêu cầu này. Các nhà máy của nước này hiện sản xuất lượng tấm pin mặt trời, pin lưu trữ và xe điện lớn hơn nhiều so với khả năng hấp thụ của thị trường nội địa. Điều này đã khiến giá các sản phẩm này giảm mạnh tại Trung Quốc.
Các doanh nghiệp Trung Quốc được biết đang tích cực tìm kiếm khách hàng ở nước ngoài. Một chương trình nhà ở được chính phủ Indonesia bảo đảm và hỗ trợ tại một trong những thị trường lớn nhất Đông Nam Á cũng mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp Trung Quốc. Nói cách khác, Indonesia không chỉ đang nhờ Trung Quốc hỗ trợ. Nước này có đòn bẩy thực sự để đàm phán.
Theo Asia Times
