Sau khi ký kết thỏa thuận thương mại với Mỹ vào tháng 7, Nhật Bản đã cam kết sẽ tăng nhập khẩu năng lượng từ quốc gia đồng minh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy cam kết này không dễ thực hiện, khi các nhà máy lọc dầu của Nhật chưa được thiết kế để xử lý hoàn toàn dầu thô nhập khẩu từ Mỹ.
Thỏa thuận vừa đạt được được Tổng thống Donald Trump ca ngợi là “một trong những thỏa thuận lớn nhất từng có với Nhật Bản.” Theo đó, hàng hóa Nhật xuất khẩu sang Mỹ sẽ chỉ phải chịu mức thuế 15%, thấp hơn đáng kể so với mức 24% từng được đề xuất vào tháng 4 và mức 25% mà ông Trump tuyên bố hồi tháng 7. Đổi lại, Tokyo đồng ý mở rộng quy mô nhập khẩu năng lượng từ Mỹ, đặc biệt là dầu thô.
Tuy vậy, các nhà máy lọc dầu Nhật Bản hiện chủ yếu được tối ưu để xử lý dầu thô từ Trung Đông. Việc chuyển sang dầu thô Mỹ – có đặc điểm hóa học khác biệt, đòi hỏi sự điều chỉnh lớn về kỹ thuật và thiết bị.
Shunichi Kito, Chủ tịch Hiệp hội Dầu khí Nhật Bản và cũng là lãnh đạo Tập đoàn Idemitsu, thẳng thắn nhận định: “Thực sự, chúng tôi không có nhiều lựa chọn thay thế dầu thô Trung Đông. Có lẽ không có đơn vị nào ở Nhật Bản có thể xử lý hoàn toàn dầu thô Mỹ.”
Một trở ngại khác là chi phí vận chuyển. Dầu thô Mỹ phải đi qua hành trình dài bằng đường biển để đến Nhật Bản, làm tăng đáng kể chi phí so với nguồn cung từ các nước Vùng Vịnh.
Song, Nhật Bản đã có động thái tích cực nhằm thực hiện cam kết. Dữ liệu chính thức cho thấy trong tháng 5/2025, Nhật đã nhập khẩu khoảng 190.000 thùng dầu/ngày từ Mỹ – tăng 180% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất kể từ tháng 12/2018. Tuy nhiên, lượng nhập khẩu này vẫn chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng cung dầu của Nhật, khi nguồn từ Trung Đông hiện chiếm tới 95%.
Trong bối cảnh Mỹ đang gia tăng sức ép với các đối tác để giảm phụ thuộc năng lượng từ những khu vực bất ổn, việc hiện thực hóa cam kết nhập khẩu năng lượng Mỹ sẽ là bài toán khó với Nhật Bản, cả về mặt kỹ thuật lẫn chiến lược lâu dài.
Tham khảo Oilprice
